Ο άνθρωπος πίσω από το όνομα
Ο Αμομφάρετος, γιος του Πολιάδα, ήταν Σπαρτιάτης και διοικητής του Πιτανάτη λόχου. Η μορφή του σώζεται κυρίως μέσα από την αφήγηση του Ηροδότου για τη μάχη των Πλαταιών.
Τη νύχτα πριν από την κρίσιμη σύγκρουση, οι ελληνικές δυνάμεις αποφάσισαν να μετακινηθούν στη θέση που είχαν συμφωνήσει. Ο Αμομφάρετος, που δεν είχε παρευρεθεί στο προηγούμενο συμβούλιο, εξέλαβε τη μετακίνηση ως φυγή. Αρνήθηκε να εγκαταλείψει τη θέση του, θεωρώντας ότι μια τέτοια πράξη θα ντρόπιαζε τη Σπάρτη.
Η διαφωνία του με τον Παυσανία κράτησε μέχρι την αυγή. Όταν τελικά αντιλήφθηκε ότι το υπόλοιπο σπαρτιατικό σώμα είχε ξεκινήσει, πήρε τον λόχο του και ενώθηκε ξανά με τους άλλους. Λίγο αργότερα ακολούθησε η μεγάλη μάχη των Πλαταιών και η ελληνική νίκη.
Δεν ήθελε να φύγει μπροστά στον εχθρό ούτε να ντροπιάσει με τη θέλησή του τη Σπάρτη.
Η πέτρα της άρνησης
Ο Ηρόδοτος διασώζει ένα χαρακτηριστικό επεισόδιο. Κατά τη φιλονικία του με τον Παυσανία, ο Αμομφάρετος πήρε μια πέτρα με τα δύο χέρια, την άφησε μπροστά στα πόδια του και δήλωσε ότι αυτή ήταν η «ψήφος» του: δεν θα έφευγε από τους Πέρσες. Η σκηνή συμπυκνώνει όσα έκαναν τη μορφή του ξεχωριστή — πείσμα, αίσθηση τιμής και προσήλωση στη σπαρτιατική αντίληψη του χρέους.
Βίντεο
Γιατί αυτή η σελίδα;
Κάθε μνήμη χρειάζεται έναν δρόμο, ένα μνημείο, έναν τόπο για να παραμένει ζωντανή.
Αυτή η μικρή ιστοσελίδα δημιουργήθηκε ως ένα ψηφιακό σημείο μνήμης για έναν άνθρωπο του οποίου το όνομα έφτασε μέχρι τις μέρες μας μέσα από τον Ηρόδοτο και τη μάχη των Πλαταιών. Έστω κι αν σήμερα δεν υπάρχει κάποιος γνωστός δρόμος ή μνημείο αφιερωμένο σε εκείνον, υπάρχει πλέον ένας τόπος στο διαδίκτυο που φέρει το όνομά του: amomfaretos.top.
Πηγές
- Ηρόδοτος, Ιστορίαι, Θ΄ 53–57 — η άρνηση του Αμομφάρετου να υποχωρήσει, η σύγκρουσή του με τον Παυσανία και το επεισόδιο με την πέτρα ως «ψήφο».
- Ηρόδοτος, Ιστορίαι, Θ΄ 71 — η διάκρισή του ανάμεσα στους Σπαρτιάτες που αρίστευσαν στη μάχη των Πλαταιών.
- Ηρόδοτος, Ιστορίαι, Θ΄ 85 — η αναφορά του μεταξύ των Σπαρτιατών που τάφηκαν μετά τη μάχη.
- Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας — Ηρόδοτος, Ιστορίαι
Σχετικές αναφορές
- Ἑλληνοϊστορεῖν — 479 π.Χ.: Η Μάχη των Πλαταιών — αναλυτική παρουσίαση της μάχης, με αναφορά στον Αμομφάρετο και στο επεισόδιο της πέτρας.
- Πρώτο Θέμα — Άγνωστα στοιχεία από τη μάχη των Πλαταιών — εκτενής παρουσίαση της μάχης, με αναφορά στον Αμομφάρετο και στην άρνησή του να υποχωρήσει.
- Reddit / r/Lakedaemon — The Spartan commander Amompharetos refuses Pausanias’ order to retreat at Plataea (479 BC) — αναφορά στο επεισόδιο της άρνησης υποχώρησης, με σύγχρονη εικονογράφηση του Richard Hook.